Mac OS X Panther ile birlikte gelen en önemli özelliklerden biri de iChat’in sunduğu yüksek kaliteli görüntülü sohbet imkanıydı. Gerçekten de iSight kullanıldığı taktirde Mac’ler arası çok kaliteli video aktarımı gerçekleştirilebiliyordu. Mac OS X 10.4 Tiger ile birlikte gelen iChat sürümüyle bu çıta biraz daha yükseldi ve toplam 4 kişiye kadar aynı anda çok yönlü video konferans yapma imkanına kavuştuk. Ülkemizde de ADSL’in ucuzlayarak yaygınlaşması kullanıcılarda görüntülü sohbet talebini tetikleyen önemli bir unsur oldu. Fakat bütün bu güzel gelişmelere karşı bazı sorunlarımız var. Öncelikle ülkemizde gerek Mac kullanıcıların gerekse Mac desteği olan webcam’lerin azlığı sebebiyle Mac’ten Mac’e video konferans yapma imkanımız pek olmuyor. Çoğumuzun arkadaşları Windows ve MSN Messenger ikilisini kullanıyor. Bu yüzde PC Mac arasında tutarlı bir sistem bulma ihtiyacı da bizim için önem kazanıyor.

Bu yazıda PC ve Mac arasında video konferans için varolan çözümlere değinecek, ve şu ana kadar bulduğum en iyi çözüm olan AIM 5.9 (PC) + iChat (Mac) ikilisini detaylandıracağım.

PC ve Mac arası Video Konferans Çözümleri

Mercury/aMSN ve Windows MSN Messenger

Windows’un yaygınlığını kendi avantajına kullanan Microsoft, yine kendi yazılımı olan MSN Messenger’ı da yaygınlaştırmak konusunda sıkıntı yaşamadı. Günümüzde MSN hesabı olmayan kimse kalmadı diyebiliriz. Özellikle PC sürümüne yaptığı titreşim, el yazısı, wink gibi hoş ve boş eklentilere ek olarak sesli ve görüntülü konferans gibi güzelliklerle kullanıcıların aklını çelen Microsoft, laf olsun diye yaptığı Mac sürümünde sağolsun bu özelliklerin hiçbirini sunmuyor. Bunu gören bazı programcılar da boş durmayarak çeşitli alternatif yazılımlar üretiyorlar.

Bu yazılımlardan benim favorim Mercury Messenger. Özellikle son sürümü 1710 ile performansında da belirgin bir artış sağlamış. MSN ağında çalışan bu yazılım Mac üzerinde, Windows MSN sürümüne has wink, video sohbet, el yazısı, titreşim gibi özellikleri sağlıyor. Ses desteği olmadığı için tam anlamıyla bir görüntülü sohbet gerçekleştiremeseniz de aynı anda görüntünüzü karşı tarafa gönderip, karşı tarafın görüntüsünü alabiliyorsunuz. Ne yazık ki bu aktarım 3 fps gibi bir hızda gerçekleşiyor. Ayrıca program Java tabanlı olduğu için işlemcinize de büyük miktarda yük bindiriyor. Özellikle video aktarımı sırasında bilgisayarınızın fanları sizi rahatsız edebilir.

Aynı işi gören aMSN de yine java tabanlı bir yazılım. Arayüz konusunda Mercury’den oldukça geri kalsa da (arayüzü yok denilebilir) bazı kullanıcılar daha hızlı olduğu gerekçesiyle bu programı tercih ediyorlar. Video aktarımı için bazı port ayarları yapmayı gerektirmesi bu programın kötü yanı olarak gösterilebilir. Ama neyse ki turkmac moderatörlerinden Ufuk bu konuda detaylı bir rehber hazırlamış.

Bu çözümün avantajı PC kullanıcılarının ek bir zahmete katlanmadan bizimle görüntülü iletişime geçmelerini sağlaması. Fakat Mac tarafındaki programların Java tabanlı olmaları sebebiyle sistemi zorlamaları ve sesli iletişim desteği vermemeleri, keşke Microsoft doğru dürüst bir Mac sürümü çıkarsaydı dileklerimizi engellemeye yetmiyor.

Skype 2.0

www.skype.com adresinden ulaşabileceğiniz bu başarılı yazılım 2.0 sürümünden itibaren video desteği veriyor. Sorun şu ki henüz Mac için 2.0 sürümü çıkmadı ama yaz sonuna kadar hazır olacağı açıklandı. 10 kişiye kadar sesli konferans gibi özellikler içinse Intel işlemcili bir Mac (ya da PC) gerekiyor. Açar açmaz ücretsiz bir hesap alabilir ve bütün özelliklerini kullanmaya başlayabilirsiniz. Programın yaygınlığı ve PC, Mac, Linux platformlarını desteklemesi onu çekici kılıyor.

SightSpeed

http://www.sightspeed.com/ adresinden ulaşılabilecek bu programın hem Mac hem de PC sürümleri mevcut. Ücretsiz üye olarak programı indirebilir ve 1′e 1 görüntülü sohbet gerçekleştirebilirsiniz. Programın ücretli sürümü 2′den fazla kişiyle çok yönlü video konferansa olanak tanıyor. Her ne kadar program oldukça umut verici olsa da Mac sürümünün tutarsızlığı ve sürekli ‘session logout’ hataları vermesi beni daha fazla denemekten alıkoydu. Bu yüzden programın performansı hakkında bir yorum bile yapamıyorum. Tabi sizin deneyiminiz benimkinden daha iyi olabilir.

iVisit

http://www.ivisit.com/ adresinden ulaşabildiğiniz bu program PC ve Mac arası görüntülü sohbet gerçekleştiren alternatiflerden biri. Mac desteğinin Mac OS 8.6′ya kadar olması bu programın artı özelliklerinden. 1′e 1 görüntülü sohbet ücretsiz daha fazlası için programın ücretli sürümlerine geçmeniz gerekiyor.

iSpQ

http://www.ispq.com/ adresinde sunulan bu program da yine hem PC hem de Mac sürümü olan bir yazılım. 21 günlük deneme sürümü var ve bu süreden sonra ücret talep ediyor. Programı açtığında kendi kanalına bağlanıyor ve bu kanallar üzerinden istediğiniz kişiyle iletişime geçebiliyorsunuz. Bağlanır bağlanmaz sizi belirli bir topluluğun içine dahil etmesi bu programın ilginç yönü olarak görülebilir.

Ve karşınızdaaaa AIM + iChat

Yazının başında da belirttiğim gibi bugüne kadar bulduğum en sorunsuz ve en kaliteli PC-Mac arası video konferans çözümünü bu iki yazılım oluşturuyor. Bu çözümün en önemli sıkıntısı Windows kullanıcısı arkadaşlarınızı AIM indirmeye ikna etmek ve onları “rahat” MSN ortamlarından alıkoymak kısmı. Bunu halledebilirseniz sırtınız yere gelmez

DİKKAT: AIM’in son sürümü AIM Triton henüz iChat ile video sohbeti desteklemiyor. Mutlaka AIM 5.9 sürümünü indirdiğinizden emin olun.

Bu uygulamaları kullanmak için öncelikle bu adresten PC için AIM 5.9′u indirmeniz gerekiyor (Kesinlikle AIM Triton değil). Bunun için sayfadaki “Upgrade” tuşunu kullanın. Yeni bir kullanıcı olsanız bile sakın “New Users Click Here” tuşuna tıklamayın yoksa yanlış AIM sürümünü indirirsiniz. Eğer emin olamıyorsanız bu linki kullanabilirsiniz. AIM’in bir kötü özelliği video sohbet yaptığınız pencerenin boyutlarını değiştirmenize izin vermemesi. Bu yüzden Trillian Pro yazılımını da deneyebilirsiniz. Bu yazılım Mac OS X’de beğenerek kullandığımız Adium gibi pekçok ağa aynı anda bağlanmayı destekliyor. Basic sürümü ücretsiz ama video sohbet için Pro sürümünü almanız gerekiyor. Pro sürümünde ayrıca Bonjour desteği gibi hoş özellikler de var. Trillian Basic ve Pro özellik karşılaştırması için buraya tıklayın.

iChat ise halihazırda OS X 10.3 ve 10.4′le birlikte geldiği için Mac tarafında ekstra bir program indirmenize gerek yok.

Eğer daha önce aldığınız bir AIM screen name’iniz yoksa my.screenname.aol.com adresinden ücretsiz bir tane alabilirsiniz. iChat için de bunu kullanabilir ya da .Mac hizmetine ücretsiz üye olabilirsiniz. .Mac paketi ücretli ama ücretsiz deneme üyeliği alabiliyorsunuz. 60 günlük deneme süresi bitse bile iChat hesabınızı kullanmaya devam edebilirsiniz. Windows XP kullanıcıları ayrıca AIM programını ilk açtıklarında çıkan “Get Screen Name” tuşunu kullarak da hesap adı alabilirler.

Webcam Seçimi

Bu aşamadan sonra elbette bir ADSL ya da daha hızlı bağlantı ve webcam isteyeceksiniz. PC için oldukça fazla seçenek olmasına rağmen Mac’te bu çeşitliliği göremiyoruz. İlk akla gelen seçenek iSight çok kaliteli ama bir o kadar da pahalı. Ayrıca pekçok kullanıcının böyle yarı profesyonel bir webcam’e ihtiyacı da olmayabilir. elmasepeti.com sitesinde satılan MacAlly Icecam ve Logitech‘in Mac uyumlu webcam’lerine bakabilirsiniz. iChatUSBCam yazılımını kullanarak bu webcam’leri iChat ile sorunsuzca kullanabiliyorsunuz. Ayrıca macam ve IOXWebcam X gibi üçüncü parti sürücü yazılımlarıyla Mac desteği olmayan webcam’leri de kullanma olanağına kavuşabilirsiniz. Piyasada rahatça bulunabilen JTech marka webcam’lerin bu şekilde sorunsuz çalıştığını duymuş olsam da kendim test etmediğim için öneremiyorum (Birileri böyle bir test yapsa fena olmazdı hani). Ama test ettiğim Piranha marka webcam bu yazılımlarla bile çalışmadı.

Karşılıklı Görüşme

PC ve Mac tarafında gerekli yazılımları yükledikten ve arkadaşlarınızı listenize ekledikten sonra (iChat’ta Contact -> Add Contact menüsünden, AIM’de ise Add Buddy tuşuna tıklayarak) görüntülü sohbete hazırsınız demektir. Eğer PC’deki arkadaşınızı arayacaksanız iChat kişi listesindeki isminin yanında bulunan yeşil video simgesine tıklayın. Eğer o sizi arayacaksa “Video Chat Invitation from XXX” penceresinin çıkmasını bekleyin ve sağ alttaki “Accept” tuşuna basarak daveti kabul edin. Herhangi bir sorun olmadığı taktirde sesli ve görüntülü sohbeti rahatça gerçekleştirmiş olacaksınız.

Sorun Çözme

Elbette sorunlar her zaman çıkabiliyor. Bu bölümde Mac ve PC için bazı sorun çözme adımları bulacaksınız.

Mac için

• Yeni eklediğim kişi listede görünmüyor: Eğer video sohbet için eklediğiniz arkadaşınız listede görünmüyorsa AIM oturumunu kapatıp tekrar bağlanmayı deneyin. Bunun için Command-L kısayolunu kullanabilirsiniz.
• iSight-Ses Yok: Eğer görüntünüz karşı tarafa gidiyor ama sesiniz gitmiyorsa iChat ayarlarında ses giriş kaynağı farklı tanımlanmış olabilir. Bazı durumlarda ise iSight’ı Firewire kapısından çıkarıp yeniden bağlamanız gerekebilir.
• iSight-Görüntü Yok: Eğer iSight’ınız takılıyken bile kamera önizleme (preview) penceresinde kendinizi göremiyorsanız bağlantıyı çıkarıp tekrar takın. Lens kapağını açın. iSight’ınız tanınacak ve iChat otomatik açılacaktır (iChat -> Preferences -> Video -> Automatically open iChat when camera is turned on seçeneği aktifse tabi). Hala çalışmıyorsa yerleşik Firewire kapısındaki diğer cihazları çıkarın ve/veya farklı bir Firewire kablosu kullanın.
• AIM ile görüntülü sohbet başlatamıyorum: Eğer bir AIM kullanıcısıyla sohbet başlatamıyorsanız ama o sizinle başlatabiliyorsa kullanıcı ismine bakın. İsminde boşluk veya büyük harf varsa sorun oradadır. Bunun çözümü Mac OS X 10.4.4 güncelleştirmesiyle gelen iChat 3.1.1 (v429) sürümünü kullanmaktır. Bu güncelleştirme isminde boşluk ya da büyük harf olan Windows için AIM kullanıcılarıyla video sohbet başlatma sorununu gidermektedir.
• Cevap vermediniz ve/veya son 10 saniyedir veri alışverişi olmuyor hatası: Size karşı taraftan video sohbet talebi geldikten sonra “Accept” tuşuna tıkladığınız halde iChat cevap vermediniz (you did not respond) hatası mı veriyor? Bu durumda PC kullanıcı arkadaşınız XP firewall ayarlarını yapmamış olabilir. Detayları Firewall başlığında bulabilirsiniz. Buna rağmen sorun devam ediyorsa Mac’inizde bazı portlar engelleniyor olabilir.

Aynı şekilde 10 saniyedir veri alınamıyor sorunun çözümü de port ayarlarında gizli olabilir. Hem PC hem de Mac Firewall ve port ayarları için Firewall başlığını gözden geçirin. Buna ek olarak en azından Mac OS X 10.4.3 güncelleştirmesini yapıp iChat AV 3.1 (v417) kullandığınızdan emin olun.

• 10.4 Tiger kullanıyorsanız Virex’i silin: Eğer Tiger’a geçtikten sonra video sohbet açamadığınızı ya da 1fps’nin üzerine çıkamadığınızı görürseniz Virex’i yanında gelen Uninstaller uygulaması ile silin. Mac kullanıyorsanız Virüs konusunda zaten bir derdiniz olmadığını biliyorsunuz
• Kamera kullanılamıyor: Tiger’a geçtikten sonra “camera in use by another application” hatası alıyor ve iChat’te kameranızı kullanamıyorsanız Quicktime 7′yi yeniden yükleyin. Hem kolay hem de etkili bir çözümdür. www.apple.com/quicktime adresinden temiz bir sürüm indirebilirsiniz.

Windows için

Çoğu windows problemi Firewall kısmında bahsedilen ayarlarla çözülebilir. Bakmayı unutmayın.

• Düşük kare hızı: Eğer saniyedeki kare hızı (fps) çok düşükse Auto Configure yapmanız gerekebilir. Arkadaşlarınızdan birine çift tıklayarak yeni bir sohbet penceresi açın. File -> IM Preferences -> Sign On/Off’a tıklayın. Sonra Connection -> “Auto Configure” > OK’e tıklayın. Bu şekilde bağlantınız otomatik ayarlanacaktır.

2. Yöntem: Pekçok kullanıcı için bu sorun AIM Live Video patch indirilerek çözülebilir. Diske kaydedin ve install edin.

• My Camera penceresi siyah: AIM kamera kullanımı konusunda başka programlarla mücadele edemez. Eğer kamera görüntünüzü görmeniz gereken yerde siyah ekran görüyorsanız yazılımsal bir çakışma olabilir. PC kullanıcısının kamerayı kullanabilecek bütün diğer uygulamalardan çıkması gerekir.
• Arkadaş (buddy) listesinde simge yok: Eğer PC kullanıcısı kamera ile kendisini görebiliyor fakat siz iChat listenizde onun isminin yanında yeşil kamera simgesini göremiyorsanız sorun büyük ihtimalle firewall ile ilgilidir. Firewall başlığındaki yönergeleri uygulayın. Bazı üniversite ya da şirketlerin video konferans portlarını sürekli olarak kapalı tuttuğunu unutmayın.
• Kablosuz bağlantı ile bağlanamıyorum: Artık kablosuz router/modem kullananların sayısı oldukça fazlalaştı. Apple Airport Baz istasyonu kullanırken pek sorun çıkmasa da farklı markalarda sorunlar olabiliyor. Bu durumda yine çeşitli port ayarları yapmak gerekebilir. Eğer router’ı es geçip hatta doğrudan bağlama imkanınız varsa bir de öyle deneyin. Böylece sorunun port ayarlarından mı kaynaklandığını kesin olarak görmüş olursunuz. Ama çoğumuz evde router özellikli modemler kullandığımız için bu şansımız olmayabilir.
• Mac kullanıcısı cevaplamadı (did not respond) hatası: Yukarıda açıklandığı gibi bu problem için de en azından Mac OS 10.4.3′e güncelleştirin ve firewall ayarlarını kontrol edin.

Firewall/Port Ayarları

Windows XP yerleşik firewall: SP2′nin standart firewall ayarları UPnP iletişimi kapattığı için, yeni güncelleştirilmiş bir Windows SP2 sistemi Mac ve PC AIM arasındaki sesli ve görüntülü aktarımı engelleyebilir. Eğer SP2 firewall aktifse Start -> Control Panel -> Security Center -> Manage security settings for: Windows Firewall -> Exceptions sekmesine girin UPnP Framework as an Exception’ı ekleyin ya da işaretleyin. UpnP Framework’ü seçin ve Edit… düğmesine tıklayın. TCP 2869 ve UDP 1900 kapılarının işaretli ve “Scope” altında ‘Any’ olarak listelendiklerinden emin olun.

Eğer her bir port Scope altında ‘Subnet’ olarak listeleniyorsa Change scope… düğmesine tıklayın ve “Any computer (including those on the Internet)’ radyo düğmesini seçin. Her iki port için de bunu yapın ve OK’e basarak değişiklikleri kaydedin.

Mac OS 10.3 yerleşik firewall: Mac OS X Firewall’u aktifken sohbet etmek amacıyla bu destek makalesinde listelenen gerekli portları eklemek için şu adımları takip edin: Sistem Tercihleri -> Paylaşma panelinde Yangın Duvası sekmesine girin ve Yeni seçin. Port adı açılır menüsünde Diğer’i seçin. Port Sayısı, Aralığı ya da Serisi alanına şunları yazın: 5060, 5190, 5297,5298. Tanım alanına iChat AV yazıp Tamam’a (OK) tıklayın.

Mac OS 10.4 yerleşik firewall: Mac OS 10.4 Tiger‘da TCP ve UDP portlarını ayrı olarak tanımlayabilirsiniz. Firewall (Yangın Duvarı) yine aynı yerde bulunuyor ama Yeni seçtikten sonra açılır menüden Other‘ı seçin. TCP port: 5190 UDP portları: 5060, 5190, 5678, 16384-16403. Bu girişe iChat şeklinde bir isim verin ve Tamam’a tıklayın. Ben şahsen OS X yerleşik firewall’unu aktif şekilde kullanmıyorum. Mac OS X 10.4 için Firewall ayar paneli

Harici firewall / router ayarları: Çoğumuz evlerimizde AirTies, Cnet, Linksys, USRobotics, D-Link gibi yaygın ADSL modemler kullanıyoruz. Maalesef hepsinin ayarı da ayrı bir şekilde yapılıyor. Modeminizin web arayüzlü ayar kısmında NAT, Port Forwarding, Virtual Server (Sanal Sunucu) adları altında bu ayarları yapmak için gerekli panele ulaşabilirsiniz. Apple IMC destek sayfasındaki bu makale size fikir verebilir. Henüz Türkçeleştirilmemiş şu makalede ise her bir port’un ne işe yaradığını görebilirsiniz. Sonuç olarak yapmanız gereken UDP için 5060, 5353, 5678, 16384-16403 (arada çizgi olması bunun bir aralık olduğunu belirtir) portlarını ve hem TCP hem de UDP için 5190, 5297, 5298 portlarını açmaktır. Yardımcı olabilecek bazı linkleri aşağıda veriyorum.

• Linksys router için ayar sayfası
• D-Link Router ayarlama
• D-Link Türkiye destek sayfası
• AirTies firewall ayarları (PDF)
• AirTies firewall ayarları (PDF)
• Cnet modem ayarları
• USRobotics Modem Ayarları

Port açmadan da sorunsuz şekilde video sohbet yapmanız mümkün olabilir. Burada verilen ayarlar bir sorun olduğunda kullanmanız içindir. Eğer yerel portları açtıktan sonra da sorun devam ediyorsa ekipmanınızı başka bir konuma taşıyın. Bu şekilde bağlantı kurabiliyorsanız bir cihaz ya da ayar tarafından bağlantınız engelleniyor demektir. Bazı üniversite ve şirketlerin bu türden bağlantıları sürekli olarak engellediğini aklınızdan çıkarmayın.

AIM Web Sitesi‘nde ise bir sorun olması durumunda 1024-5000 arasındaki portları açmanız tavsiye ediliyor. Yukarıda tek tek verilen adreslerden anlayabileceğiniz gibi bu hem aşırı hem de en çok kullanılan ses ve video portları 16384 ve 16385′i içermediği için yetersiz.

Son Notlar

• Bu makalenin özellikle iChat – AIM kısmı için MVL Design‘ın ayrıntılı rehberinden faydalandım. Zaten o makale olmasaydı AIM 5.9 kullanmanın gerekliliğini öğrenemeyecek ve bu makaleyi yazmak için gerekli motivasyonu bulamayacaktım. Orada hem buradaki içeriğin orijinalini hem de daha fazlasını görebilirsiniz. Yayına konulduğu 2003 yılından beri sürekli güncellendiği için arada bir bakmakta fayda var.
• Bana teşekkür etmek isterseniz bu linki tıklamanız yeterli. Tıklayın tıklayın çekinmeyin. Hatta eşiniz dostunuz da tıklasın sevaptır.
• Birisi ucuz PC webcam’lerini (JTech, Apache…) macam ve IOXWebcam X kullanarak Mac’te test etsin artık…